Artykuł o bezsenności

 

Bezsenność to problem wielu współczesnych ludzi. Psychoterapia i hipnoterapia są skutecznymi narzędziami leczenia tego zaburzenia i przede wszystkim precyzyjnymi metodami diagnozy.

Problem bezsenności podobny jest do sytuacji, gdy boli nas noga. Objaw ten sam w sobie jest ważną wskazówką źródła problemu, jest przyjacielem na drodze ku zdrowiu. Dla oka specjalisty jest on sygnałem, pokazującym, co nie funkcjonuje – czy należy zająć się kością, mięśniami, czy być może zmienić dietę, a może po prostu odpocząć przez tydzień. Bezsenność  jest ważnym objawem  głębszego problemu.

Są trzy psychologiczne aspekty tego zaburzenia, które determinują jego siłę:

  • Ogólny poziom stresu, uogólniony stan psychofizyczny, codzienny nawykowy sposób przeżywania siebie i świata;
  • Ważne nierozwiązane problemy, konflikty, uczucia, nieprzeżyte emocjonalnie urazy psychiczne, traumy najczęściej zepchnięte do podświadomości, wyparte;
  • Stan umysłu i ciała tuż przed zaśnięciem.

Zanim pacjent zdecyduje się na pomoc psychoterapeutyczną powinien wykonać odpowiednie badania stanu zdrowia i wykluczyć przyczyny natury fizjologicznej. Jest to nieodzowne przy bezsenności przewlekłej, trwającej powyżej trzech tygodni. Do najczęstszych z nich należy zespół bezdechu sennego, zespół niespokojnych nóg, ból nowotworowy i związany ze zwyrodnieniem stawów, duszności wynikające z niewydolnością serca, astma, nadczynność tarczycy. Również często przyczyną bezsenności jest nadmierne spożycie substancji stymulujących np. kawy, mocnej herbaty, narkotyków lub samowolne, poza kontrolą lekarza, zbyt długie przyjmowanie leków nasennych. Nadużywanie alkoholu silnie destabilizuje równowagę biofizyczną i wywołuje bezsenność. Często zaburzenie jest wynikiem lub współtowarzyszy depresji, schizofrenii oraz manii. Wszystkie te okoliczności powinny być wzięte pod uwagę podczas procesu leczenia i psychoterapii.

Jeśli chodzi o przyczyny natury psychologicznej bezsenność mówi o tym, iż w czasie przeznaczonym na sen pacjent jest pobudzony, w stanie czuwania, często w natłoku myśli i nie pozwala sobie na naturalny wypoczynek. Ten rodzaj sytuacji pokazuje, że nasze ciało nie jest gotowe do snu. Niektórzy pacjenci relacjonują, iż są „tak zmęczeni że nie mogą zasnąć”. Taka sytuacja najczęściej mówi, że bezsenność przeszła w stan przewlekły co jest bardzo szkodliwe dla naszego stanu zdrowia i więzi nas jeszcze  bardziej w doświadczaniu symptomu. Mówi ona o tym, iż na głębszym poziomie pacjent nie potrafi rozwiązać jakiegoś ważnego emocjonalnie problemu i często nie ma z nim kontaktu bo został on zepchnięty do podświadomości.

Nierozwiązane problemy dotyczące wielu sfer życia składają się na obciążenie, które dźwigamy na swoich barkach. Osoba która nie potrafi w oparciu o błędne przekonanie o braku własnej wartości, skuteczności, stawiać czoła wyzwaniom życia każdego dnia gromadzi napięcie i stres. Jeśli jest to uogólniona postawa życiowa, przekonanie o własnej bezradności lub niesprawiedliwości otaczającego świata to może to skutkować bezsennością. Spiętrzenie poważnych, „obiektywnych” problemów życiowych takich jak śmierć bliskiej osoby, zwolnienie z pracy, zmiana miejsca zamieszkania itp. także powoduje to zaburzenie. Praca z negatywnym, zgeneralizowanym nastawieniem do siebie i świata wymaga zazwyczaj dłuższej terapii. Pacjent w procesie terapeutycznym przypomina sobie, uczy się ufności do siebie, optymistycznego nastawienia do świata, nowych umiejętności komunikacji, przeżywania w lepszy sposób emocji i przede wszystkim nabywa nowy, zdrowszy, szerszy zestaw przekonań  dotyczący sfer życia, w których powstały problemy. Gdy klient w oparciu o wewnętrzną siłę, nowe nie postrzegane wcześniej zasoby rozwieje  czarne chmury  kłębiące się wokół głowy, stres i napięcie zaczyna opadać i problem bezsenności zaczyna znikać.

Często wystarczy jedno trudne życiowe zdarzenie, z którym pacjent nie potrafi sobie poradzić, by doświadczać bezsenności. Dla przykładu – osoba, która od dwóch miesięcy podejrzewa partnera o zdradę, w wyniku silnych wewnętrznych rozterek będzie krótko spać i budzić się co chwilę. Podobnie osoby, które silnie boją się o bezpieczeństwo materialne, utratę pracy mogą cierpieć na bezsenność.  Gdy osoba doświadcza silnego lęku, z którym nie potrafi sobie poradzić wprost, zaczyna go unikać, lekceważyć, przekierowuje uwagę na inne aspekty życia, stopniowo ucieka od niego i wypiera. Taki proces może funkcjonować latami, często zaczyna się w dzieciństwie, którego nie pamiętamy. Dla przykładu klient jako dziecko, dorastający chłopak był nieśmiały, nie potrafił nawiązywać kontaktu z ludźmi, a w szczególności z płcią piękną. Dziś jako mężczyzna wciąż nie potrafi poradzić sobie z tym problemem, czuje duży smutek i frustrację gdy widzi atrakcyjną dziewczynę. Czuje zazdrość w stosunku do swoich przyjaciół i ma często poczucie żalu, straconych szans. Ponieważ te uczucia pojawiają się często i od lat nie widać wyjścia z sytuacji z powodu bezradności i stresu pojawia się bezsenność. Na głębszym poziomie klient cały czas pracuje z tym problemem i nie potrafi go pozytywnie rozwiązać, przecież zawsze był nieśmiały. W wyniku tych wewnętrznych i zewnętrznych zmagań, negatywnej samooceny klient traci energię życiową, jest stale zestresowany i choć wydaje się zmęczony to nie może spokojnie spać. Jego umysł wciąż próbuje rozwikłać to skomplikowane równanie i ponieważ jest to bardzo ważna sprawa, cały czas intensywnie nad nią pracuje. Można sobie wyobrazić jak zmieni się życie takiej osoby, gdy wreszcie odrobi zaległe lekcje z dzieciństwa, nauczy się komunikować z ludźmi, będzie śmielsza i pewniejsza siebie. Bezsenność zniknie niczym śnieg w wiosennych promieniach słońca.

Na przeciwnym biegunie są ludzie ambitni, nastawieni na osiąganie celów, skuteczność, żyjący w ciągłym biegu. Jeśli taki tryb życia wpływa na wytworzenie wewnętrznego stanu napędu, podniecenia to wpływa to wprost na pobudzenie fizjologiczne i często powoduje bezsenne noce. Gdy leząc w łóżku planujemy jutrzejszy dzień, w wyobraźni rozwiązujemy problemy, ekscytujemy się, nasz organizm nastawia się na działanie, a nie na sen. Zbyt silne przeżywanie emocji albo ich blokowanie, wypieranie tkwią często u podłoża bezsenności.

Tak więc bezsenność poprzedzają ważne przyczyny w naszym życiu, które generują stan stresu, napędu i pobudzenia.

Ostatni aspekt to stan psychofizyczny pacjenta tuż przed zaśnięciem, czyli to co dzieje się w jego głowie i sercu gdy układa się do snu. Najczęściej osoba doświadczająca bezsenności ma wiele przeszkadzający emocji, myśli i napędza problem leżąc już w łóżku.  W procesie psychoterapii pacjent uczy się zasypiać, używając o wiele skuteczniejszych metod niż „liczenie baranów”. Znając odpowiednią procedurę relaksacji i autosugestii klient wykorzystuje naturalne właściwości psychofizyczne na swoją korzyść i uczy się zasypiać na nowo. Wiedza ta opiera się na zastosowaniu relaksacyjnego oddechu, który spowalnia i wyrównuje  procesy fizjologiczne oraz odpowiedniej pracy w sferze myśli. Odprężający oddech w połączeniu z uspokajającymi myślami realnie wpływa na stan fizjologiczny organizmu. Obniża się ciśnienie krwi i tętno, procesy metaboliczne i myślowe spowalniają. Pacjent w czasie psychoterapii buduje swoją własną metaforę zasypiania, bajkę która będzie tulić go do snu. Bardzo ważne jest to, że klient dokładnie wie co, jak i w jakiej kolejności ma zrobić, zyskuje świadomą kontrolę nad procesem relaksacji i zasypiania oraz ma okazję tę wiedzę precyzyjnie przećwiczyć ją z terapeutą.

Podczas psychoterapii klient pracuje jednocześnie z tymi trzema aspektami, a narzędzia hipnoterapii i neurolingwistycznego programowania pozwalają wychwycić i naprawić najistotniejsze blokady przy zasypianiu. Pacjent zdobywa wiedzę na temat stresu i metod relaksacji, które poprawią komfort jego życia. Rozwiązuje najważniejsze problemy zepchnięte do podświadomości oraz uczy się konkretnych technik relaksacyjnych pozwalających szybko zasypiać.

Proces psychoterapii pozwala pacjentowi uświadomić sobie najważniejsze przyczyny stanu bezsenności i szybko przejść do konkretnych rozwiązań. Często okazuje się, że podjęcie kilku ważnych decyzji zmieniających naszą sytuację życiową, koncentracja na konstruktywnym działaniu, odreagowaniu wypartych emocji albo nauczenie się technik relaksacyjnych stosunkowo szybko rozwiązują ten problem. Okazuje się, że klient uświadamia sobie, w jakim obciążeniu funkcjonuje na co dzień i podejmuje tak ważną decyzję o zadbaniu o siebie. Jeśli bezsenność utrzymuje się od dłuższego czasu to jest to bardzo ważny sygnał organizmu, który wręcz krzyczy „zadbaj o mnie”. Osoby, które rozwiązały problem bezsenności są głęboko wdzięczne swojemu ciału za taki sygnał, gdyż uczą się nowego stylu życia, dbałości o zdrowie i ergonomię pracy.

Hipnoterapia jako narzędzie  jest wprost dedykowana do pracy z bezsennością ponieważ stan transu jest podobny do śnienia. Klient podczas „snu transowego” rozwiązuje problemy, uświadamia sobie swoje wyparte emocje i niby przy okazji uczy się zasypiać. Podczas pracy metodami hipnoterapeutycznymi i neurolingwistycznymi klient uświadamia sobie najważniejsze wyparte problemy i uczy procedury zasypiania, opartej na treningu relaksacji wzbogaconej o techniki autosugestii.

Ważne jest to, aby pamiętać że pacjent może korzystać jednocześnie z pomocy psychoterapeuty i psychiatry. W niektórych przypadkach, szczególnie dotyczących poważniejszych zaburzeń psychicznych jest to wskazane. Farmakoterapia i psychoterapia skutecznie się uzupełniają. W okresach nasilania się objawów lub kryzysów leczenie lekami stabilizuje stan pacjenta i wspomaga efektywność psychoterapii.

 

Autor

Psychoterapeuta  Karol Buchnowski

1.05.2013.